fbpx
วิกิพีเดีย

จักรวรรดิไบแซนไทน์

บทความนี้ไม่มีการอ้างอิงจากแหล่งที่มาใด กรุณาช่วยปรับปรุงบทความนี้ โดยเพิ่มการอ้างอิงแหล่งที่มาที่น่าเชื่อถือ เนื้อความที่ไม่มีแหล่งที่มาอาจถูกคัดค้านหรือลบออก (เรียนรู้ว่าจะนำสารแม่แบบนี้ออกได้อย่างไรและเมื่อไร)

จักรวรรดิไบแซนไทน์ (อังกฤษ:Byzantine Empire) หรือ จักรวรรดิไบแซนทิอุม (กรีก:Βασιλεία των Ρωμαίων) เป็นจักรวรรดิที่สืบทอดโดยตรงจากจักรวรรดิโรมันในปลายสมัยโบราณ และยุคกลาง มีศูนย์กลางอยู่ที่กรุงคอนสแตนติโนเปิล ในบริบทสมัยโบราณตอนปลาย จักรวรรดิยังถูกเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า จักรวรรดิโรมันตะวันออก ขณะที่ยังมีจักรวรรดิโรมันตะวันตกอยู่ ทั้งคำว่า "จักรวรรดิไบแซนไทน์" และ "จักรวรรดิโรมันตะวันออก" เป็นคำทางภูมิประวัติศาสตร์ที่สร้างขึ้นและใช้กันในหลายศตวรรษต่อมา ขณะที่พลเมืองยังเรียกจักรวรรดิของตนว่า "จักรวรรดิโรมัน" หรือ "โรมาเนีย" เรื่อยมากระทั่งล่มสลายไป ขณะที่จักรวรรดิโรมันตะวันตกล่มสลายไปในคริสต์ศตวรรษที่ 5 ส่วนตะวันออกยังดำเนินต่อมาอีกพันปีก่อนจะเสียแก่เติร์กออตโตมันใน ค.ศ. 1453 ในสมัยที่ยังมีจักรวรรดิไบแซนไทน์ยังคงอยู่นั้น จักรวรรดิเป็นชาติที่มีเศรษฐกิจ วัฒนธรรมและกำลังทหารแข็งแกร่งที่สุดในยุโรป

จักรวรรดิไบแซนไทน์
Βασιλεία Ῥωμαίων
Basileía Rhōmaíōna
Imperium Romanum
ค.ศ. 395ค.ศ. 1453
Solidus depicting Christ Pantocrator, a common motif on Byzantine coins.
จักรวรรดิไบแซนไทน์ในช่วงที่ยิ่งใหญ่ที่สุด เมื่อประมาณ พ.ศ. 1090
(ค.ศ. 550) ในสมัยที่จักรพรรดิจัสติเนียนที่ 1ครองราชย์
สถานะจักรวรรดิ
เมืองหลวงคอนสแตนติโนเปิล¹
พ.ศ. 873 - 1747
พ.ศ. 1804 - 1996
ภาษาทั่วไปกรีก
(และภาษาละตินในช่วงแรก ๆ ของการก่อตั้ง)
ศาสนา
คริสต์ศาสนา นิกายออร์ทอดอกซ์
การปกครองสมบูรณาญาสิทธิราชย์
จักรพรรดิ
• พ.ศ. 849-880
คอนสแตนตินมหาราช
• พ.ศ. 1992-1996
คอนสแตนตินที่สิบเอ็ด
เมกกะดูกซ์
ประวัติศาสตร์
• สถาปนากรุงคอนสแตนติโนเปิล
ค.ศ. 395
• การแบ่งแยกระหว่างคริสต์ศาสนา
นิกายโรมันคาทอลิก กับ นิกายออร์ทอดอกซ์
พ.ศ. 1597 (ค.ศ. 1054)
พ.ศ. 1747 (ค.ศ. 1204)
• การยึดกรุงคอนสแตนติโนเปิลคืน
พ.ศ. 1804 (ค.ศ. 1261)
ค.ศ. 1453
พื้นที่
สูงสุด4,500,000 ตารางกิโลเมตร (1,700,000 ตารางไมล์)
ประชากร
• สูงสุด
34000000
สกุลเงินโซลิดัส (Solidus)
ไฮเปอร์ไพรอน (Hyperpyron)
¹ย้ายเมืองหลวงไปยังไนเซียหลังจากคอนสแตนติโนเปิลถูกยึดใน สงครามครูเสดครั้งที่สี่

จากประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่ของจักรวรรดิไบแซนไทน์ได้แสดงให้เห็นว่าจักรวรรดิไบแซนไทน์คือจักรวรรดิของชาวกรีก เมื่อคำนึงถึงอิทธิพลของภาษากรีก วัฒนธรรมกรีกและประชากรเชื้อสายกรีก แต่ประชาชนของจักรวรรดิเองนั้น มองจักรวรรดิของตนว่าเป็นเพียงจักรวรรดิโรมันที่มีจักรพรรดิโรมันสืบทอดตำแหน่งอย่างต่อเนื่องกันเท่านั้น[ต้องการอ้างอิง]

การเริ่มต้นของจักรวรรดิไบแซนไทน์นั้นไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด โดยส่วนใหญ่ถือว่าจักรวรรดิไบแซนไทน์เริ่มต้นขึ้นเมื่อจักรพรรดิคอนสแตนตินที่ 1 (ครองราชย์ ค.ศ. 306-337) แห่งโรมได้สถาปนานครคอนสแตนติโนเปิลให้เป็น "โรมใหม่" ในปี พ.ศ. 873 (ค.ศ. 330) และย้ายเมืองหลวงจากโรมมาเป็นคอนสแตนติโนเปิลแทน ดังนั้น จึงถือว่าจักรพรรดิคอนสแตนตินเป็นจักรพรรดิองค์แรกของจักรวรรดิไบแซนไทน์ไปโดยปริยาย แต่ก็มีบางส่วนถือว่าจักรวรรดิไบแซนไทน์เริ่มต้นขึ้นในสมัยของธีโอโดเซียสมหาราช (ครองราชย์ ค.ศ. 379-395) ซึ่งคริสต์ศาสนาได้เข้ามาแทนที่ลัทธิเพเกินบูชาเทพเจ้าโรมันในฐานะศาสนาประจำชาติ หรือหลังจากธีโอโดเซียสสวรรคตใน ค.ศ. 395 เมื่อจักรวรรดิโรมันได้แบ่งขั้วการปกครองเป็นฝั่งตะวันออกและตะวันตกอย่างเด็ดขาด ทั้งยังมีบ้างส่วนที่ถือว่าจักรวรรดิไบแซนไทน์เริ่มต้นขึ้น "อย่างแท้จริง" เมื่อจักรพรรดิโรมูลูส ออกุสตูลูส ซึ่งถือว่าเป็นจักรพรรดิโรมันตะวันตกองค์สุดท้ายถูกปราบดาภิเษก ซึ่งทำให้อำนาจในการปกครองจักรวรรดิตกอยู่ที่ชาวกรีกในฝั่งตะวันออกแต่เพียงฝ่ายเดียว และยังมีอีกบางส่วนที่ถือว่าจักรวรรดิโรมันได้แปลงสภาพเป็นจักรวรรดิไบแซนไทน์โดยสมบูรณ์ เมื่อจักรพรรดิเฮราคลิอุสเปลี่ยนแปลงชื่อตำแหน่งในราชการ จากเดิมที่เป็นภาษาละติน ให้กลายเป็นภาษากรีกแทน

อย่างไรก็ดี การเปลี่ยนแปลงสถานะของจักรวรรดินั้นเป็นไปอย่างต่อเนื่อง แม้ในช่วงก่อนที่จักรพรรดิคอนสแตนตินจะสถาปนานครคอนสแตนติโนเปิลให้เป็นเมืองหลวงใหม่ของจักรวรรดิโรมันใน ค.ศ. 330 ก็ตาม ในตอนนั้นก็ได้มีการแปลงสภาพวัฒนธรรมจากโรมันเป็นกรีก รวมถึงการเปิดรับคริสต์ศาสนาที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องไปแล้ว

การล่มสลายของจักรวรรดิไบแซนไทน์ โดยทั่วไปแล้ว เชื่อว่าเกิดขึ้นหลังจากที่กรุงคอนสแตนติโนเปิลถูกยึดโดยสุลต่านเมห์เหม็ดที่ 2 แห่งจักรวรรดิออตโตมันในปี ค.ศ. 1453 โดยกรุงคอนสแตนติโนเปิลได้ถูกเปลี่ยนชื่อใหม่เป็นอิสตันบูลมาจนถึงปัจจุบัน และในทางประวัติศาสตร์ยังได้ถือว่าการสิ้นสุดของจักรวรรดิไบแซนไทน์เป็นจุดสิ้นสุดยุคกลางในยุโรปอีกด้วย

ดินแดนสมัยต่าง ๆ ของจักรวรรดิไบแซนไทน์

เนื้อหา

กรุงคอนสแตนติโนเปิล (Constantinople)

ในปี ค.ศ. 324 จักรพรรดิคอนสแตนตินได้สถาปนาตนเป็นจักรพรรดิโรมัน ในปี ค.ศ. 330 พระองค์ทรงย้ายเมืองหลวงของจักรวรรดิโรมันไปยังเมืองไบแซนทิอุม จากนั้นทรงได้เปลี่ยนชื่อเมืองเป็นโนวาโรม หรือกรุงโรมใหม่ หลังพระองค์สวรรคตในปี ค.ศ. 337 กรุงโรมใหม่ ก็ได้เปลี่ยนเป็น คอนสแตนติโนเปิล (Constantinople) เพื่อเป็นการถวายเกียรติแด่พระองค์

เมืองไบแซนทิอุม เมื่อถูกตั้งเป็นเมืองหลวงมีความสำคัญทางด้านการเมืองและได้เป็นศูนย์กลางการค้าของจักรวรรดิ ในเวลานั้นจักรวรรดิโรมันตะวันตกและจักรวรรดิโรมันตะวันออกยังมีจักรพรรดิองค์เดียวกันอยู่ การแบ่งจักรวรรดิเป็นสองส่วนนั้นเป็นเพียงแบ่งการปกครองเท่านั้น

จนกระทั่งในปี ค.ศ. 395 จักรพรรดิเธโอดอซุสที่ 1 ทรงแบ่งแยกจักรวรรดิโรมันเป็น 2 ส่วน เพื่อให้พระโอรสทั้งสองพระองค์ คือ เจ้าชายอาร์คาดิอุส ได้ครองจักรวรรดิโรมันตะวันออกโดยมีกรุงคอนสแตนติโนเปิลเป็นเมืองหลวง ในขณะที่จักรวรรดิโรมันตะวันตกได้ถูกทำลายและล่มสลายไปในปี ค.ศ. 476 ซึ่งนำไปสู่ยุคมืดของยุโรป จักรวรรดิไบแซนไทน์ได้หันมารับภาษาและวัฒธรรมกรีก ซึ่งเป็นที่ยอมรับอย่างแพร่หลายในอนาโตเลีย ภาษาละตินของโรมันค่อย ๆ ถูกแทนที่ด้วยภาษากรีกและได้เป็นภาษาที่ยอมรับในจักรวรรดิไบแซนไทน์

จักรวรรดิไบแซนไทน์ในช่วงที่อาณาเขตกว้างขวางที่สุด ในรัชสมัยจักรพรรดิจัสติเนียน ค.ศ. 555

จักรวรรดิไบแซนไทน์เจริญถึงขีดสุดในรัชสมัยจักรพรรดิจัสติเนียน (Justinian) (ครองราชย์ ค.ศ. 527-565) ทรงต้องการรวบรวมดินแดนของจักรวรรดิโรมันที่สูญเสียไปกลับคืน ทรงปกครองดินแดนที่ขยายกว้างใหญ่ออกไปให้กว้างกว่าจักรวรรดิโรมันตะวันออก

นอกจากนี้พระองค์ได้ทรงสร้างและบูรณะเมืองต่าง ๆ ทั่วจักรวรรดิ จนทำให้อีกหลายเมือง เช่น เมืองดามาคัส เมืองแอนติออค เมืองเบรุต และเมืองอเล็กซานเดรีย มีศิลปกรรมที่สวยงามและเป็นแหล่งประวัติศาสตร์ในปัจจุบัน ผลงานชิ้นเอกคือฮายาโซฟีอาเป็นศิลปะไบแซนไทน์

พระราชกรณียกิจที่สำคัญของจักรพรรดิจัสติเนียน คือ ประมวลกฎหมายจัสติเนียน พระองค์ทรงตั้งคณะกรรมการขึ้นมา พิจารณาชำระและร่างกฎหมายขึ้น จักรพรรดิจัสติเนียนเองก็มีส่วนในการวินิจฉัยแก้ประมวลกฎหมายนั้นด้วย กฎหมายตราขึ้นในปี ค.ศ. 529 และแก้ไขเพิ่มให้สมบูรณ์อีกครั้งในอีก 5 ปีต่อมา

จักรพรรดิจัสติเนียน

หลังจากจักรพรรดิจัสติเนียนเสด็จสวรรคตแล้ว จักรวรรดิไบแซนไทน์เริ่มเสื่อมอำนาจลงเรื่อย ๆ ตามเวลา พระองค์สวรรคตในปี ค.ศ. 565 และช่วงเวลาตั้งแต่ปี ค.ศ. 565-641 ปรากฏว่ามีจักรพรรดิปกครองถึง 6 พระองค์ แต่ละองค์ปกครองจักรวรรดิในช่วงเวลาสั้น ๆ และจักรวรรดิไบแซนไทน์ต้องเสียดินแดนในการปกครองอย่างต่อเนื่องโดยจักรพรรดิไม่สามารถทำอะไรได้เลยนอกจากพยายามรักษาจักรวรรดิเอาไว้จากการรุกรานของต่างชาติ โดยเฉพาะพวกเปอร์เซียและสลาฟ

ดินแดน'จักรวรรดิไบแซนไทน์'ในปี ค.ศ. 600

เปอร์เซียรุกรานจักรวรรดิ กองทัพเปอร์เซียซึ่งมีอาณาเขตติดต่อกับจักรวรรดิไบแซนไทน์ได้ยกกองทัพเข้ามารุกรานไบแซนไทน์อย่างต่อเนื่อง ขณะที่พรมแดนยุโรปตะวันออกก็ถูกพวกสลาฟรุกราน ทำให้จักรพรรดิของไบแซนไทน์ต้องทำนโยบายต่าง ๆ นั้นทำให้ประชาชนไม่พอใจและร่วมขับไล่จักรพรรดิมอริสในปี ค.ศ. 582-602 แล้วนายทหารชื่อโฟคาสก็ได้สถาปนาตนเป็นจักรพรรดิปกครองอยู่ในช่วงหนึ่งคือปี ค.ศ. 602-610 โฟคาสก็ยังต้องพบกับปัญหาเดิม ๆ อีกและด้วยการที่เขานำวิธีการปกครองแบบเผด็จการมาใช้ผนวกเข้าไปด้วยก็กลับสร้างความไม่พอใจกับประชาชน ในที่สุดเขาถูกชิงอำนาจโดยนายทหารอีกผู้หนึ่งแทน

ค.ศ. 610-641 เป็นยุคสมัยจักรพรรดิเฮราเคียส ก็ยังคงเผชิญกับการรุกรานเช่นเดิม เปอร์เซียรุกลึกเข้าในจักรวรรดิมากคือเข้ามาถึงอาร์มีเนียและเมโสโปเตเมีย แล้วในปี ค.ศ. 613 ก็สามารถยึดเมืองแอนติออค ปี ค.ศ. 614 ก็ยึดเมืองเยรูซาเล็ม ซีเรีย ปาเลสไตน์ อียิปต์ ก็ต้องตกอยู่ในอำนาจของเปอร์เซีย ไม่รวมแม้แต่เอเชียไมเนอร์ที่กำลังถูกรุกราน ด้วยสถานการณ์ที่คับขันทำให้จักรพรรดิต้องลงนามสนธิสัญญาสันติภาพดับพวกอวาร์ที่รุกรานอยู่ยุโรปตะวันออก โดยหวังจะระดมพลกองทัพไบแซนไทน์ทั้งหมดไปเอเชียไมเนอร์ แต่ปรากฏว่าเมื่อยกทัพออกไป ทัพของเปอร์เซียก็ร่วมมือกับอวาร์เข้าโจมตีกรุงคอนสแตนติโนเปิลทำให้จักรพรรดิต้องยกทัพกลับ

แต่ในปลายปี ค.ศ. 627 กองทัพไบแซนไทน์กลับเอาชนะกองทัพเปอร์เซียได้ ไบแซนไทน์ขับพระมหากษัตริย์เปอร์เซียและปลงชีพพระองค์ทำให้เปอร์เซียถูกบังคับให้ลงนามสนธิสัญญาสงบศึก ทำให้ไบแซนไทน์ดูเหมือนกลับมาสงบอีกครั้ง

จักรวรรดิไบแซนไทน์ ปี ค.ศ. 650

การรุกรานใหม่กำลังเริ่มเข้ามาสู่จักรวรรดิไบแซนไทน์อีกครั้งนั้นก็คือ ศาสนาอิสลามที่กำลังเผยแพร่ศาสนาโดยการนำของมุสลิมชาวอาหรับที่มีอำนาจมากขึ้นเรื่อย ๆ ทุกที ค.ศ. 632 กองทัพมุสลิมอาหรับก็สามารถเข้าครอบครองคาบสมุทรอารเบีย แล้วเริ่มรุกรานเข้าสู่ดินแดนจักรวรรดิไบแซนไทน์และเปอร์เซีย

ต่อจากนั้นก็เริ่มเข้ายึดครองเมืองดามัสกัสในปี ค.ศ. 635 ได้จอร์แดนและซีเรียในปี ค.ศ. 636 ได้เยรูซาเล็มในปี ค.ศ. 638 มุสลิมชาวอาหรับก็เริ่มรุกเข้าอียิปต์ และรุกรานเอเชียไมเนอร์ จักรพรรดิเฮราเคลียของไบแซนไทน์พยายามต่อต้านการรุกรานอย่างเต็มกำลัง จนกระทั่งสิ้นรัชกาลในปี ค.ศ. 641 สถานการณ์ยังคงไม่ดีขึ้น

กลางคริสต์ศตวรรษที่ 7 มุสลิมอาหรับได้ดินแดนแอฟริกาตอนเหนือของไบแซนไทน์ไปจนหมด ซึ่งดินแดนเหล่านี้ถือเป็นดินแดนที่สำคัญของจักรวรรดิ เพราะมีประชากรมากที่สุด ชาวเมืองเป็นชุมชนที่มีความรู้มีความก้าวหน้าทางวิชาการและที่สำคัญคือเป็นที่ตั้งของเมืองขนาดใหญ่และสำคัญ เช่น เมืองอเล็กซานเดรีย, เยรูซาเล็ม การสูญเสียครั้งนี้ถือเป็นการสุญเสียครั้งยิ่งใหญ่สำหรับจักรวรรดิไบแซนไทน์ เพราะทำให้ไบแซนไทน์ต้องอ่อนแอลงทั้งด้านกำลังคนและเศรษฐกิจ จนเป็นส่วนหนึ่งของการล่มสลายของจักรวรรดิไบแซนไทน์ต่อมา[ต้องการอ้างอิง]

ปัญหาการรุกรานของมุสลิมอาหรับกับไบแซนไทน์ก็ดูเหมือนว่าจะจบลงไปชั่วคราวเมื่อได้พันธมิตร โดยจักรพรรดิลีโอที่ 3 ได้ดำเนินนโยบายเป็นมิตรกับชนเผ่าเติร์กจากเอเชียกลางมาช่วยกันไม่ให้มุสลิมอาหรับและบัลแกเรียที่รุกรานออกห่างกรุงคอนสแตนติโนเปิลได้

จักรวรรดิไบแซนไทน์ ในปี ค.ศ. 867

ค.ศ. 867–1025 ความสงบชั่วคราวทำให้จักรวรรดิไบแซนไทน์กลับมารุ่งเรืองอีกครั้งหนึ่ง เพราะจักรวรรดิมีความเจริญรุ่งเรืองขึ้นมา การเมืองภายในสงบ มึการขยายดินแดน เศรษฐกิจก็มั่นคง ความก้าวหน้าด้านศิลปวิทยาการก็เจริญ ด้วยการปกครองของจักรพรรดิที่มาจากราชวงศ์มาซิโดเนีย โดยมีจักรพรรดิที่สำคัญได้แก่ เบซิลที่ 1 และเบซิลที่ 2

แท้จริงตำแหน่งจักรพรรดิของไบแซนไทน์นั้นมาจากการเลือกตั้งทำให้ราชวงศ์มาซิโดเนียสามารถเข้ามาเป็นผู้นำได้ อีกทั้งด้วยผลงานของจักรพรรดิเบซิลที่ 1 ที่สามารถมีชัยชนะต่อกองทัพอาหรับ และสามารถขยายดินแดนไปยุโรปตะวันออก อีกทั้งยังยืนยันในการเป็นจักรวรรดิผู้นำคริสต์ศาสนานิกายออร์ทอดอกซ์ไปเผยแพร่อีกด้วยทำให้พระองค์ได้รับความนิยมอย่างมาก

ช่วงปลายรัชสมัยของจักรพรรดิเบซิลนั้นพระองค์สามารถเป็นพันธมิตรกับบัลแกเรียได้ด้วยนโยบายทางศาสนาแต่ก็กลายเป็นปัญหากับไบแซนไทน์มากกว่าที่เคยมีกับอาหรับ โดยจักรพรรดิเบซิลที่ 2 ได้ทำสงครามอย่างยาวนานกับบัลแกเรียนานหลายปี จนกระทั่งปี ค.ศ. 1018 บัลแกเรียก็พ่ายแพ้และตกเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิไบแซนไทน์ ชัยชนะที่มีต่อบัลแกเรียนี้ทำให้ไบแซนไทน์สามารถขยายอาณาเขตในยุโรปตะวันออกไปไกลอีกคือ เซอร์เบีย โครเอเชีย แต่อำนาจของและความรุ่งเรืองของจักรวรรดิไบแซนไทน์เริ่มเสื่อมลงเรื่อย ๆ หลังจากที่จักรพรรดิเบซิลที่ 2 สวรรคตในปี ค.ศ. 1025

จักรวรรดิไบแซนไทน์ภายใต้การปกครองของจักรพรรดิเบซิลที่ 2

หลังจักรพรรดิเบซิลที่ 2 เสด็จสวรรคต พระอนุชาคือ จักรพรรดิคอนสแตนตินที่ 8 ได้ขึ้นเป็นจักรพรรดิ พระองค์ไม่มีโอรส จักรพรรดิคอนสแตนตินที่ 8 พระองค์ครองอำนาจในระยะสั้น แม้ในเวลาต่อมาพระองค์จะไม่มีพระราชโอรสแต่ก็มีพระองค์มีพระราชธิดา 2 พระองค์เท่านั้นคือ โซอิและธีโอโดรา แต่ประชาชนก็ยังเลือกเอาพระธิดาของพระองค์ให้ขึ้นครองราชย์ เพราะประชาชนส่วนใหญ่เชื่อกันว่าความมั่งคั่งของจักรวรรดิไบแซนไทน์มากจากราชวงศ์มาซิโดเนียเท่านั้น

แม้จะมีจักรพรรดิจากราชวงศ์อื่นขึ้นเป็นจักรพรรดิก็ตามแต่ก็อยู่ได้เพียงระยะสั้นเพราะประชาชนไม่นิยมสุดท้าย โซอิ ได้ขึ้นเป็นจักรพรรดินี ครองราชย์ในช่วง ค.ศ. 1028-1050 พระนางได้เสกสมรสถึง 3 ครั้ง ทำให้พระสวามีทั้งสามได้เป็นองค์จักรพรรดิตามไปด้วย ได้แก่ โรมานุสที่ 3 ได้เป็นจักรพรรดิเมื่อปี ค.ศ. 1028-1034 ไมเคิลที่ 4 ได้เป็นจักรพรรดิเมื่อปี ค.ศ. 1034-1041 และ คอนสแตนตินที่ 9 ได้เป็นจักรพรรดิเมื่อปี ค.ศ. 1042-1055 เมื่อคอนสแตนตินที่ 9 สิ้นพระชนม์ ธีโอโดราก็ได้เป็นจักรพรรดินีองค์ต่อมา กระทั่ง ค.ศ. 1055

ช่วงระยะนี้ คือตั้งแต่ปี ค.ศ. 1025-1081 นั้น นับเป็นช่วงปลายยุคทองของจักรวรรดิไบแซนไทน์ ระยะเวลาเพียง 56 ปี มีจักรพรรดิปกครองถึง 13 พระองค์ มีความพยายามที่จะเปลี่ยนราชวงศ์ใหม่เข้ามาปกครองแต่ไม่สำเร็จ กระทั่ง ค.ศ. 1081 อเล็กเซียที่ 1 จากตระกูลคอมเมนุส ก็ทำการสำเร็จ และตระกูลนี้ปกครองต่อมาอีก ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1081-1185

จักรพรรดิอเล็กเซียสที่ 1
จักรวรรดิไบแซนไทน์ และ เซลจุกเติร์ก ก่อนสงครามครูเสดครั้งที่ 1

ยุคทองของจักรวรรดิไบแซนไทน์ ด้านหนึ่งก็มีผลร้ายเหมือนกัน นั่นคือ ด้วยความมั่งคั่ง และรุ่งเรืองต่อเนื่องยาวนานทำให้ประชาชนหลงใหลและขาดการเตรียมตัว ทำให้จักรวรรดิเริ่มอ่อนแอลง อีกทั้งเกิดความแตกแยกในหมู่ผู้ปกครองและชนชั้นสูงและระหว่างกลุ่มขุนนางทหารกับขุนนางพลเรือน เมื่อเกิดการรุกรานจากศัตรูทำให้ไบแซนไทน์ต้องประสบปัญหาในที่สุด

โดยเฉพาะการรุกรานของชนเผ่าเติร์กหรือเซลจุกเตริร์กในเวลาต่อมากล่าวคือชนเผ่าเติร์กเป็นศัตรูกลุ่มใหม่ที่เริ่มรุกรานจักรวรรดิไบแซนไทน์ในกลางศตวรรษที่ 11 อันที่จริงแล้วเมื่อสมัยจักรพรรดิคอนสแตนตินที่ 7 เคยได้เข้าร่วมกับพวกเติร์กในการต่อต้านการรุกรานของบัลแกเรียมาแล้ว ซึ่งหลังจากนั้นจักรพรรดิทรงอนุญาตให้ชาวเติร์กตั้งถิ่นฐานอยู่ในทางตอนใต้ของแม่น้ำดานูบ และที่สำคัญเหนือไปกว่านั้นชาวไบแซนไทน์เองที่สอนให้ชาวเติร์กให้รบเก่งและมีระบบ

ต่อมาเมื่อเติร์กขยายตัวมากยิ่งขึ้นก็เริ่มรุกรานพื้นที่หลายแห่งของจักรวรรดิไบแซนไทน์ ในปี ค.ศ. 1055 เติร์กสามารถชนะเปอร์เซีย หลังจากนั้นพวกเขาก็ยกทัพเข้าแบกแดดและเริ่มสถาปนาตนเองเป็นสุลต่าน พร้อมอ้างตัวเป็นผู้คุ้มครองกาหลิบอับบาสิด และเริ่มขยายอำนาจเข้าสู่อียิปต์และอนาโตเนีย ต่อมา ค.ศ. 1065 เติร์กรุกเข้าอาร์มีเนีย และ ค.ศ. 1067 ก็สามารถขยายอำนาจเข้าสู่อนาโตเลียตอนกลาง

ค.ศ. 1067 ไบแซนไทน์มีจักรพรรดิคือ โรมานุสที่ 4 พระองค์ทรงพ่ายแพ้ต่อกองทัพเติร์กที่สนามรบอาร์มีเนีย และพระองค์ก็ถูกจับเป็นเชลยต่อกองทัพของเติร์กจำเป็นต้องเซ็นสัญญาสงบศึกกับเติร์กก่อนจะได้รับการปล่อยตัว เมื่อจักรพรรดิโรมานุสเดินทางกลับยังคอนสแตนติโนเปิลพระองค์ก็ไม่เป็นที่ยอมรับจนเกิดการแย่งชิงอำนาจขึ้นภายในจักรวรรดิไบแซนไทน์ ทำให้เติร์กส่งกองกำลังมารบกวนจนสามารถยึดไนเซีย อันเป็นเมืองฐานกำลังทหารและเศรษฐกิจของจักรวรรดิ ไม่เพียงเท่านั้นไบแซนไทน์ยังถูกซ้ำเติมอีกชาวนอร์แมน รุกเข้ามายึดอิตาลีทั้งหมดในกลางปี ค.ศ. 1071 โดยเข้ายึดฐานที่มั่นของไบแซนไทน์ในอิตาลีที่เมืองบารีได้ให้อิตาลีทั้งหมดตกอยู่ในใต้อำนาจของนอร์แมนกลายเป็นการปิดฉากอำนาจของไบแซนไทน์ในคาบสมุทรอิตาลีไปด้วย

หลังจากเสียอิทธิพลในฝั่งอิตาลีไปแล้ว ไบแซนไทน์ก็มีอาณาเขตเล็กลงมาก นอกจากนั้นภายในไบแซนไทน์ก็เกิดการแย่งชิงอำนาจกันอย่างไม่สิ้นสุด หลังจากที่แย่งชิงกันอยู่ถึง 4 ปี สุดท้าย อเล็กเซียส คอมมินุส ซึ่งเป็นขุนนางทหารก็ได้เป็นจักรพรรดิเมื่อจักรวรรดิถูกปิดล้อมทั้งตะวันตกโดยชาวนอร์แมน และทางตะวันออกโดยเซลจุกเติร์กทำให้จักรพรรดิ อเล็กเซียสที่ 1 (ค.ศ. 1081-1811) ต้องไปขอความช่วยเหลือจากพวกเวนิส โดยที่พระองค์ต้องยอมตกลงตามข้อเรียกร้องของเวนิส โดยการให้สิทธิการค้าในกรุงคอนสแตนติโนเปิลและที่อื่น ๆ ในไบแซนไทน์ ซึ่งข้อตกลงนี้เองทำให้ชาวเวนิสกลายมาเป็นพ่อค้าสำคัญในด้านตะวันออกของทะเลเมดิเตอร์เรเนียนในเวลาต่อมา

สงครามครูเสด การรุกรานของชนทั้งสองต่อไบแซนไทน์ก็ยังไม่สิ้นสุดลงจนกระทั่งจักรพรรดิอเล็กเซียสที่ 1 จำต้องขอความชั่วเหลือไปยังสมเด็จพระสันตะปาปา โดยยกขออ้างให้ช่วยเหลือเมืองเยรูซาเล็ม ดินแดนศักดิ์สิทธิ์ที่ถูกเติร์กยึดครองไปตั้งแต่ ค.ศ. 1077 และกองทัพครูเสดครั้งที่ 1 ก็ถูกส่งเข้ามา

จักรวรรดิไบแซนไทน์ ปี ค.ศ. 1180

ด้วยชัยชนะของกองทัพครูเสดดินแดนบางส่วนก็ได้ส่งคืนให้กับจักรพรรดิไบแซนไทน์ แต่บางส่วนแม่ทัพชาวมอร์แมนกลับไม่ยอมยกคืนให้ทั้งที่ค่าใช้จ่ายต่าง ๆ นั้นจักรพรรดิไบแซนไทน์เป็นผู้ที่เสียให้เกือบทั้งหมด ผ่านพ้นสงครามครูเสดครั้งที่ 1 พวกเติร์กก็ยังรุกรานอยู่เช่นเดิม จักรพรรดิองค์ต่อมาเห็นว่าชาวตะวันตกมีบทบาทจึงได้ดำเนินนโยบายเป็นมิตรกับชาวตะวันตกเอาไว้ ต่อมาเกิดสงครามครูเสดครั้งที่ 2 กองทัพครูเสดต้องใช้ไบแซนไทน์เป็นทางผ่านทำให้ไบแซนไทน์ถูกกองทัพครูเสดบางกลุ่มเข้าปล้น

จักรวรรดิไบแซนไทน์ (สีม่วง) ปี ค.ศ. 1450

ไบแซนไทน์ยังต้องทำสงครามกับเติร์กมาโดยตลอดจนกระทั่งถึงคริสต์ศตวรรษที่ 15 โดยชาวเติร์กรุกเข้ามาในจักรวรรดิ โดยเริ่มจาก ค.ศ. 1377 เติร์กประกาศตั้งเมืองหลวงของออตโตมันที่อเดรียนเนเปิล ค.ศ. 1385 ก็ยึดเมืองโซเฟีย ค.ศ. 1386 ได้เมืองนีส เมืองเทสสาโลนิกา

กรุงคอนสแตนติโนเปิลโดนล้อมในปี ค.ศ.1453 โดยกองทัพออตโตมัน

พฤษภาคม ค.ศ. 1453 จักรวรรดิไบแซนไทน์ก็ต้องพ่ายแพ้แก่จักรวรรดิออตโตมันของชาวเติร์ก และถูกรวมเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิออตโตมันในที่สุด จักรวรรดิโรมันตะวันออกหรือจักรวรรดิไบแซนไทน์ ก็ล่มสลายลง จักรวรรดิไบแซนไทน์นั้นรักษาวัฒธรรมของโรมันและวัฒธรรมกรีก เป็นระยะเวลา 1123 ปี ตั้งแต่ปี ค.ศ. 330-1453

จักรพรรดิคอนสแตนตินที่ 11 จักรพรรดิองค์สุดท้ายของจักรวรรดิโรมัน (ครองราชย์ ค.ศ. 1449-1453)

การล่มสลายของจักรวรรดิไบแซนไทน์ เกิดขึ้นหลังจากที่กรุงคอนสแตนติโนเปิลถูกยึดโดยชาวออตโตมันเติร์ก ในปี ค.ศ. 1453 หลังจากกรุงคอนสแตนติโนเปิลแตกก็ได้ถูกเปลี่ยนชื่อใหม่เป็นอิสตันบูลมาจนถึงปัจจุบัน และในทางประวัติศาสตร์ยังได้ถือว่าการสิ้นสุดของจักรวรรดิไบแซนไทน์เป็นที่สิ้นสุดของยุคกลางในยุโรป

บทความเกี่ยวกับประวัติศาสตร์นี้ยังเป็นโครง คุณสามารถช่วยวิกิพีเดียได้โดยเพิ่มข้อมูล ดูเพิ่มที่ สถานีย่อย:ประวัติศาสตร์

จักรวรรดิไบแซนไทน์
กรวรรด, ไบแซนไทน, ภาษาอ, เฝ, าด, แก, ไข, บทความน, ไม, การอ, างอ, งจากแหล, งท, มาใดกร, ณาช, วยปร, บปร, งบทความน, โดยเพ, มการอ, างอ, งแหล, งท, มาท, าเช, อถ, เน, อความท, ไม, แหล, งท, มาอาจถ, กค, ดค, านหร, อลบออก, เร, ยนร, าจะนำสารแม, แบบน, ออกได, อย, างไรและเม, อ. ckrwrrdiibaesnithn phasaxun efadu aekikh bthkhwamniimmikarxangxingcakaehlngthimaidkrunachwyprbprungbthkhwamni odyephimkarxangxingaehlngthimathinaechuxthux enuxkhwamthiimmiaehlngthimaxacthukkhdkhanhruxlbxxk eriynruwacanasaraemaebbnixxkidxyangiraelaemuxir ckrwrrdiibaesnithn xngkvs Byzantine Empire hrux ckrwrrdiibaesnthixum krik Basileia twn Rwmaiwn epnckrwrrdithisubthxdodytrngcakckrwrrdiormninplaysmyobran aelayukhklang misunyklangxyuthikrungkhxnsaetntionepil inbribthsmyobrantxnplay ckrwrrdiyngthukeriykxikchuxhnungwa ckrwrrdiormntawnxxk khnathiyngmickrwrrdiormntawntkxyu thngkhawa ckrwrrdiibaesnithn aela ckrwrrdiormntawnxxk epnkhathangphumiprawtisastrthisrangkhunaelaichkninhlaystwrrstxma khnathiphlemuxngyngeriykckrwrrdikhxngtnwa ckrwrrdiormn hrux ormaeniy eruxymakrathnglmslayip khnathickrwrrdiormntawntklmslayipinkhriststwrrsthi 5 swntawnxxkyngdaenintxmaxikphnpikxncaesiyaeketirkxxtotmnin kh s 1453 insmythiyngmickrwrrdiibaesnithnyngkhngxyunn ckrwrrdiepnchatithimiesrsthkic wthnthrrmaelakalngthharaekhngaekrngthisudinyuorpckrwrrdiibaesnithn Basileia Ῥwmaiwn Basileia Rhōmaiōna Imperium Romanumkh s 395 kh s 1453Chi Rho see Byzantine insignia Solidus depicting Christ Pantocrator a common motif on Byzantine coins ckrwrrdiibaesnithninchwngthiyingihythisud emuxpraman ph s 1090 kh s 550 insmythickrphrrdicstieniynthi 1khrxngrachysthanackrwrrdiemuxnghlwngkhxnsaetntionepil ph s 873 1747 ph s 1804 1996phasathwipkrik aelaphasalatininchwngaerk khxngkarkxtng sasnakhristsasna nikayxxrthxdxkskarpkkhrxngsmburnayasiththirachyckrphrrdi ph s 849 880khxnsaetntinmharach ph s 1992 1996khxnsaetntinthisibexdemkkaduks prawtisastr sthapnakrungkhxnsaetntionepilkh s 395 karaebngaeykrahwangkhristsasna nikayormnkhathxlik kb nikayxxrthxdxksph s 1597 kh s 1054 karesiykrungkhxnsaetntionepilinsngkhramkhruesdkhrngthisiph s 1747 kh s 1204 karyudkrungkhxnsaetntionepilkhunph s 1804 kh s 1261 khxnsaetntionepillmslaykh s 1453phunthisungsud4 500 000 tarangkiolemtr 1 700 000 tarangiml prachakr sungsud34000000skulenginoslids Solidus ihepxriphrxn Hyperpyron kxnhna thdipckrwrrdiormn ckrwrrdixxtotmn yayemuxnghlwngipynginesiyhlngcakkhxnsaetntionepilthukyudin sngkhramkhruesdkhrngthisi cakprawtisastrswnihykhxngckrwrrdiibaesnithnidaesdngihehnwackrwrrdiibaesnithnkhuxckrwrrdikhxngchawkrik emuxkhanungthungxiththiphlkhxngphasakrik wthnthrrmkrikaelaprachakrechuxsaykrik aetprachachnkhxngckrwrrdiexngnn mxngckrwrrdikhxngtnwaepnephiyngckrwrrdiormnthimickrphrrdiormnsubthxdtaaehnngxyangtxenuxngknethann txngkarxangxing karerimtnkhxngckrwrrdiibaesnithnnnimepnthithrabaenchd odyswnihythuxwackrwrrdiibaesnithnerimtnkhunemuxckrphrrdikhxnsaetntinthi 1 khrxngrachy kh s 306 337 aehngormidsthapnankhrkhxnsaetntionepilihepn ormihm inpi ph s 873 kh s 330 aelayayemuxnghlwngcakormmaepnkhxnsaetntionepilaethn dngnn cungthuxwackrphrrdikhxnsaetntinepnckrphrrdixngkhaerkkhxngckrwrrdiibaesnithnipodypriyay aetkmibangswnthuxwackrwrrdiibaesnithnerimtnkhuninsmykhxngthioxodesiysmharach khrxngrachy kh s 379 395 sungkhristsasnaidekhamaaethnthilththiephekinbuchaethphecaormninthanasasnapracachati hruxhlngcakthioxodesiysswrrkhtin kh s 395 emuxckrwrrdiormnidaebngkhwkarpkkhrxngepnfngtawnxxkaelatawntkxyangeddkhad thngyngmibangswnthithuxwackrwrrdiibaesnithnerimtnkhun xyangaethcring emuxckrphrrdiormulus xxkustulus sungthuxwaepnckrphrrdiormntawntkxngkhsudthaythukprabdaphiesk sungthaihxanacinkarpkkhrxngckrwrrditkxyuthichawkrikinfngtawnxxkaetephiyngfayediyw aelayngmixikbangswnthithuxwackrwrrdiormnidaeplngsphaphepnckrwrrdiibaesnithnodysmburn emuxckrphrrdiehrakhlixusepliynaeplngchuxtaaehnnginrachkar cakedimthiepnphasalatin ihklayepnphasakrikaethn xyangirkdi karepliynaeplngsthanakhxngckrwrrdinnepnipxyangtxenuxng aeminchwngkxnthickrphrrdikhxnsaetntincasthapnankhrkhxnsaetntionepilihepnemuxnghlwngihmkhxngckrwrrdiormnin kh s 330 ktam intxnnnkidmikaraeplngsphaphwthnthrrmcakormnepnkrik rwmthungkarepidrbkhristsasnathiephimkhunxyangtxenuxngipaelw karlmslaykhxngckrwrrdiibaesnithn odythwipaelw echuxwaekidkhunhlngcakthikrungkhxnsaetntionepilthukyudodysultanemhehmdthi 2 aehngckrwrrdixxtotmninpi kh s 1453 odykrungkhxnsaetntionepilidthukepliynchuxihmepnxistnbulmacnthungpccubn aelainthangprawtisastryngidthuxwakarsinsudkhxngckrwrrdiibaesnithnepncudsinsudyukhklanginyuorpxikdwy dinaednsmytang khxngckrwrrdiibaesnithn enuxha 1 prawti 2 khwamrungeruxngthungkhidsudaelarchsmyckrphrrdicstieniyn 3 ckrwrrdiesuxmxanac 4 karrukranmuslimxahrb 5 smyrachwngsmasiodeniyaelakarfuntwkhxngckrwrrdi kh s 867 1025 6 karrukrankhxngetirk 7 ckrwrrdilmslay 8 xangxingprawti aekikh krungkhxnsaetntionepil Constantinople inpi kh s 324 ckrphrrdikhxnsaetntinidsthapnatnepnckrphrrdiormn inpi kh s 330 phraxngkhthrngyayemuxnghlwngkhxngckrwrrdiormnipyngemuxngibaesnthixum caknnthrngidepliynchuxemuxngepnonwaorm hruxkrungormihm hlngphraxngkhswrrkhtinpi kh s 337 krungormihm kidepliynepn khxnsaetntionepil Constantinople ephuxepnkarthwayekiyrtiaedphraxngkh emuxngibaesnthixum emuxthuktngepnemuxnghlwngmikhwamsakhythangdankaremuxngaelaidepnsunyklangkarkhakhxngckrwrrdi inewlannckrwrrdiormntawntkaelackrwrrdiormntawnxxkyngmickrphrrdixngkhediywknxyu karaebngckrwrrdiepnsxngswnnnepnephiyngaebngkarpkkhrxngethann cnkrathnginpi kh s 395 ckrphrrdiethoxdxsusthi 1 thrngaebngaeykckrwrrdiormnepn 2 swn ephuxihphraoxrsthngsxngphraxngkh khux ecachayxarkhadixus idkhrxngckrwrrdiormntawnxxkodymikrungkhxnsaetntionepilepnemuxnghlwng inkhnathickrwrrdiormntawntkidthukthalayaelalmslayipinpi kh s 476 sungnaipsuyukhmudkhxngyuorp ckrwrrdiibaesnithnidhnmarbphasaaelawththrrmkrik sungepnthiyxmrbxyangaephrhlayinxnaoteliy phasalatinkhxngormnkhxy thukaethnthidwyphasakrikaelaidepnphasathiyxmrbinckrwrrdiibaesnithnkhwamrungeruxngthungkhidsudaelarchsmyckrphrrdicstieniyn aekikh ckrwrrdiibaesnithninchwngthixanaekhtkwangkhwangthisud inrchsmyckrphrrdicstieniyn kh s 555 ckrwrrdiibaesnithnecriythungkhidsudinrchsmyckrphrrdicstieniyn Justinian khrxngrachy kh s 527 565 thrngtxngkarrwbrwmdinaednkhxngckrwrrdiormnthisuyesiyipklbkhun thrngpkkhrxngdinaednthikhyaykwangihyxxkipihkwangkwackrwrrdiormntawnxxk nxkcakniphraxngkhidthrngsrangaelaburnaemuxngtang thwckrwrrdi cnthaihxikhlayemuxng echn emuxngdamakhs emuxngaexntixxkh emuxngebrut aelaemuxngxelksanedriy misilpkrrmthiswyngamaelaepnaehlngprawtisastrinpccubn phlnganchinexkkhuxhayaosfixaepnsilpaibaesnithn phrarachkrniykicthisakhykhxngckrphrrdicstieniyn khux pramwlkdhmaycstieniyn phraxngkhthrngtngkhnakrrmkarkhunma phicarnacharaaelarangkdhmaykhun ckrphrrdicstieniynexngkmiswninkarwinicchyaekpramwlkdhmaynndwy kdhmaytrakhuninpi kh s 529 aelaaekikhephimihsmburnxikkhrnginxik 5 pitxma ckrphrrdicstieniynckrwrrdiesuxmxanac aekikhhlngcakckrphrrdicstieniynesdcswrrkhtaelw ckrwrrdiibaesnithnerimesuxmxanaclngeruxy tamewla phraxngkhswrrkhtinpi kh s 565 aelachwngewlatngaetpi kh s 565 641 praktwamickrphrrdipkkhrxngthung 6 phraxngkh aetlaxngkhpkkhrxngckrwrrdiinchwngewlasn aelackrwrrdiibaesnithntxngesiydinaedninkarpkkhrxngxyangtxenuxngodyckrphrrdiimsamarththaxairidelynxkcakphyayamrksackrwrrdiexaiwcakkarrukrankhxngtangchati odyechphaaphwkepxresiyaelaslaf dinaedn ckrwrrdiibaesnithn inpi kh s 600 epxresiyrukranckrwrrdi kxngthphepxresiysungmixanaekhttidtxkbckrwrrdiibaesnithnidykkxngthphekhamarukranibaesnithnxyangtxenuxng khnathiphrmaednyuorptawnxxkkthukphwkslafrukran thaihckrphrrdikhxngibaesnithntxngthanoybaytang nnthaihprachachnimphxicaelarwmkhbilckrphrrdimxrisinpi kh s 582 602 aelwnaythharchuxofkhaskidsthapnatnepnckrphrrdipkkhrxngxyuinchwnghnungkhuxpi kh s 602 610 ofkhaskyngtxngphbkbpyhaedim xikaeladwykarthiekhanawithikarpkkhrxngaebbephdckarmaichphnwkekhaipdwykklbsrangkhwamimphxickbprachachn inthisudekhathukchingxanacodynaythharxikphuhnungaethn kh s 610 641 epnyukhsmyckrphrrdiehraekhiys kyngkhngephchiykbkarrukranechnedim epxresiyruklukekhainckrwrrdimakkhuxekhamathungxarmieniyaelaemosopetemiy aelwinpi kh s 613 ksamarthyudemuxngaexntixxkh pi kh s 614 kyudemuxngeyrusaelm sieriy paelsitn xiyipt ktxngtkxyuinxanackhxngepxresiy imrwmaemaetexechiyimenxrthikalngthukrukran dwysthankarnthikhbkhnthaihckrphrrditxnglngnamsnthisyyasntiphaphdbphwkxwarthirukranxyuyuorptawnxxk odyhwngcaradmphlkxngthphibaesnithnthnghmdipexechiyimenxr aetpraktwaemuxykthphxxkip thphkhxngepxresiykrwmmuxkbxwarekhaocmtikrungkhxnsaetntionepilthaihckrphrrditxngykthphklb aetinplaypi kh s 627 kxngthphibaesnithnklbexachnakxngthphepxresiyid ibaesnithnkhbphramhakstriyepxresiyaelaplngchiphphraxngkhthaihepxresiythukbngkhbihlngnamsnthisyyasngbsuk thaihibaesnithnduehmuxnklbmasngbxikkhrngkarrukranmuslimxahrb aekikh ckrwrrdiibaesnithn pi kh s 650 karrukranihmkalngerimekhamasuckrwrrdiibaesnithnxikkhrngnnkkhux sasnaxislamthikalngephyaephrsasnaodykarnakhxngmuslimchawxahrbthimixanacmakkhuneruxy thukthi kh s 632 kxngthphmuslimxahrbksamarthekhakhrxbkhrxngkhabsmuthrxarebiy aelwerimrukranekhasudinaednckrwrrdiibaesnithnaelaepxresiy txcaknnkerimekhayudkhrxngemuxngdamsksinpi kh s 635 idcxraednaelasieriyinpi kh s 636 ideyrusaelminpi kh s 638 muslimchawxahrbkerimrukekhaxiyipt aelarukranexechiyimenxr ckrphrrdiehraekhliykhxngibaesnithnphyayamtxtankarrukranxyangetmkalng cnkrathngsinrchkalinpi kh s 641 sthankarnyngkhngimdikhun klangkhriststwrrsthi 7 muslimxahrbiddinaednaexfrikatxnehnuxkhxngibaesnithnipcnhmd sungdinaednehlanithuxepndinaednthisakhykhxngckrwrrdi ephraamiprachakrmakthisud chawemuxngepnchumchnthimikhwamrumikhwamkawhnathangwichakaraelathisakhykhuxepnthitngkhxngemuxngkhnadihyaelasakhy echn emuxngxelksanedriy eyrusaelm karsuyesiykhrngnithuxepnkarsuyesiykhrngyingihysahrbckrwrrdiibaesnithn ephraathaihibaesnithntxngxxnaexlngthngdankalngkhnaelaesrsthkic cnepnswnhnungkhxngkarlmslaykhxngckrwrrdiibaesnithntxma txngkarxangxing pyhakarrukrankhxngmuslimxahrbkbibaesnithnkduehmuxnwacacblngipchwkhrawemuxidphnthmitr odyckrphrrdilioxthi 3 iddaeninnoybayepnmitrkbchnephaetirkcakexechiyklangmachwyknimihmuslimxahrbaelablaekeriythirukranxxkhangkrungkhxnsaetntionepilidsmyrachwngsmasiodeniyaelakarfuntwkhxngckrwrrdi kh s 867 1025 aekikh ckrwrrdiibaesnithn inpi kh s 867 kh s 867 1025 khwamsngbchwkhrawthaihckrwrrdiibaesnithnklbmarungeruxngxikkhrnghnung ephraackrwrrdimikhwamecriyrungeruxngkhunma karemuxngphayinsngb mukarkhyaydinaedn esrsthkickmnkhng khwamkawhnadansilpwithyakarkecriy dwykarpkkhrxngkhxngckrphrrdithimacakrachwngsmasiodeniy odymickrphrrdithisakhyidaek ebsilthi 1 aelaebsilthi 2 aethcringtaaehnngckrphrrdikhxngibaesnithnnnmacakkareluxktngthaihrachwngsmasiodeniysamarthekhamaepnphunaid xikthngdwyphlngankhxngckrphrrdiebsilthi 1 thisamarthmichychnatxkxngthphxahrb aelasamarthkhyaydinaednipyuorptawnxxk xikthngyngyunyninkarepnckrwrrdiphunakhristsasnanikayxxrthxdxksipephyaephrxikdwythaihphraxngkhidrbkhwamniymxyangmak chwngplayrchsmykhxngckrphrrdiebsilnnphraxngkhsamarthepnphnthmitrkbblaekeriyiddwynoybaythangsasnaaetkklayepnpyhakbibaesnithnmakkwathiekhymikbxahrb odyckrphrrdiebsilthi 2 idthasngkhramxyangyawnankbblaekeriynanhlaypi cnkrathngpi kh s 1018 blaekeriykphayaephaelatkepnswnhnungkhxngckrwrrdiibaesnithn chychnathimitxblaekeriynithaihibaesnithnsamarthkhyayxanaekhtinyuorptawnxxkipiklxikkhux esxrebiy okhrexechiy aetxanackhxngaelakhwamrungeruxngkhxngckrwrrdiibaesnithnerimesuxmlngeruxy hlngcakthickrphrrdiebsilthi 2 swrrkhtinpi kh s 1025 ckrwrrdiibaesnithnphayitkarpkkhrxngkhxngckrphrrdiebsilthi 2 hlngckrphrrdiebsilthi 2 esdcswrrkht phraxnuchakhux ckrphrrdikhxnsaetntinthi 8 idkhunepnckrphrrdi phraxngkhimmioxrs ckrphrrdikhxnsaetntinthi 8 phraxngkhkhrxngxanacinrayasn aeminewlatxmaphraxngkhcaimmiphrarachoxrsaetkmiphraxngkhmiphrarachthida 2 phraxngkhethannkhux osxiaelathioxodra aetprachachnkyngeluxkexaphrathidakhxngphraxngkhihkhunkhrxngrachy ephraaprachachnswnihyechuxknwakhwammngkhngkhxngckrwrrdiibaesnithnmakcakrachwngsmasiodeniyethann aemcamickrphrrdicakrachwngsxunkhunepnckrphrrdiktamaetkxyuidephiyngrayasnephraaprachachnimniymsudthay osxi idkhunepnckrphrrdini khrxngrachyinchwng kh s 1028 1050 phranangidesksmrsthung 3 khrng thaihphraswamithngsamidepnxngkhckrphrrditamipdwy idaek ormanusthi 3 idepnckrphrrdiemuxpi kh s 1028 1034 imekhilthi 4 idepnckrphrrdiemuxpi kh s 1034 1041 aela khxnsaetntinthi 9 idepnckrphrrdiemuxpi kh s 1042 1055 emuxkhxnsaetntinthi 9 sinphrachnm thioxodrakidepnckrphrrdinixngkhtxma krathng kh s 1055 chwngrayani khuxtngaetpi kh s 1025 1081 nn nbepnchwngplayyukhthxngkhxngckrwrrdiibaesnithn rayaewlaephiyng 56 pi mickrphrrdipkkhrxngthung 13 phraxngkh mikhwamphyayamthicaepliynrachwngsihmekhamapkkhrxngaetimsaerc krathng kh s 1081 xelkesiythi 1 caktrakulkhxmemnus kthakarsaerc aelatrakulnipkkhrxngtxmaxik tngaetpi kh s 1081 1185karrukrankhxngetirk aekikh ckrphrrdixelkesiysthi 1 ckrwrrdiibaesnithn aela eslcuketirk kxnsngkhramkhruesdkhrngthi 1 yukhthxngkhxngckrwrrdiibaesnithn danhnungkmiphlrayehmuxnkn nnkhux dwykhwammngkhng aelarungeruxngtxenuxngyawnanthaihprachachnhlngihlaelakhadkaretriymtw thaihckrwrrdierimxxnaexlng xikthngekidkhwamaetkaeykinhmuphupkkhrxngaelachnchnsungaelarahwangklumkhunnangthharkbkhunnangphleruxn emuxekidkarrukrancakstruthaihibaesnithntxngprasbpyhainthisud odyechphaakarrukrankhxngchnephaetirkhruxeslcuketrirkinewlatxmaklawkhuxchnephaetirkepnstruklumihmthierimrukranckrwrrdiibaesnithninklangstwrrsthi 11 xnthicringaelwemuxsmyckrphrrdikhxnsaetntinthi 7 ekhyidekharwmkbphwketirkinkartxtankarrukrankhxngblaekeriymaaelw sunghlngcaknnckrphrrdithrngxnuyatihchawetirktngthinthanxyuinthangtxnitkhxngaemnadanub aelathisakhyehnuxipkwannchawibaesnithnexngthisxnihchawetirkihrbekngaelamirabb txmaemuxetirkkhyaytwmakyingkhunkerimrukranphunthihlayaehngkhxngckrwrrdiibaesnithn inpi kh s 1055 etirksamarthchnaepxresiy hlngcaknnphwkekhakykthphekhaaebkaeddaelaerimsthapnatnexngepnsultan phrxmxangtwepnphukhumkhrxngkahlibxbbasid aelaerimkhyayxanacekhasuxiyiptaelaxnaoteniy txma kh s 1065 etirkrukekhaxarmieniy aela kh s 1067 ksamarthkhyayxanacekhasuxnaoteliytxnklang kh s 1067 ibaesnithnmickrphrrdikhux ormanusthi 4 phraxngkhthrngphayaephtxkxngthphetirkthisnamrbxarmieniy aelaphraxngkhkthukcbepnechlytxkxngthphkhxngetirkcaepntxngesnsyyasngbsukkbetirkkxncaidrbkarplxytw emuxckrphrrdiormanusedinthangklbyngkhxnsaetntionepilphraxngkhkimepnthiyxmrbcnekidkaraeyngchingxanackhunphayinckrwrrdiibaesnithn thaihetirksngkxngkalngmarbkwncnsamarthyudinesiy xnepnemuxngthankalngthharaelaesrsthkickhxngckrwrrdi imephiyngethannibaesnithnyngthuksaetimxikchawnxraemn rukekhamayudxitalithnghmdinklangpi kh s 1071 odyekhayudthanthimnkhxngibaesnithninxitalithiemuxngbariidihxitalithnghmdtkxyuinitxanackhxngnxraemnklayepnkarpidchakxanackhxngibaesnithninkhabsmuthrxitaliipdwy hlngcakesiyxiththiphlinfngxitaliipaelw ibaesnithnkmixanaekhtelklngmak nxkcaknnphayinibaesnithnkekidkaraeyngchingxanacknxyangimsinsud hlngcakthiaeyngchingknxyuthung 4 pi sudthay xelkesiys khxmminus sungepnkhunnangthharkidepnckrphrrdiemuxckrwrrdithukpidlxmthngtawntkodychawnxraemn aelathangtawnxxkodyeslcuketirkthaihckrphrrdi xelkesiysthi 1 kh s 1081 1811 txngipkhxkhwamchwyehluxcakphwkewnis odythiphraxngkhtxngyxmtklngtamkhxeriykrxngkhxngewnis odykarihsiththikarkhainkrungkhxnsaetntionepilaelathixun inibaesnithn sungkhxtklngniexngthaihchawewnisklaymaepnphxkhasakhyindantawnxxkkhxngthaelemdietxrereniyninewlatxma sngkhramkhruesd karrukrankhxngchnthngsxngtxibaesnithnkyngimsinsudlngcnkrathngckrphrrdixelkesiysthi 1 catxngkhxkhwamchwehluxipyngsmedcphrasntapapa odyykkhxxangihchwyehluxemuxngeyrusaelm dinaednskdisiththithithuketirkyudkhrxngiptngaet kh s 1077 aelakxngthphkhruesdkhrngthi 1 kthuksngekhama ckrwrrdiibaesnithn pi kh s 1180 dwychychnakhxngkxngthphkhruesddinaednbangswnkidsngkhunihkbckrphrrdiibaesnithn aetbangswnaemthphchawmxraemnklbimyxmykkhunihthngthikhaichcaytang nnckrphrrdiibaesnithnepnphuthiesiyihekuxbthnghmd phanphnsngkhramkhruesdkhrngthi 1 phwketirkkyngrukranxyuechnedim ckrphrrdixngkhtxmaehnwachawtawntkmibthbathcungiddaeninnoybayepnmitrkbchawtawntkexaiw txmaekidsngkhramkhruesdkhrngthi 2 kxngthphkhruesdtxngichibaesnithnepnthangphanthaihibaesnithnthukkxngthphkhruesdbangklumekhaplnckrwrrdilmslay aekikh ckrwrrdiibaesnithn simwng pi kh s 1450 ibaesnithnyngtxngthasngkhramkbetirkmaodytlxdcnkrathngthungkhriststwrrsthi 15 odychawetirkrukekhamainckrwrrdi odyerimcak kh s 1377 etirkprakastngemuxnghlwngkhxngxxtotmnthixedriynenepil kh s 1385 kyudemuxngosefiy kh s 1386 idemuxngnis emuxngethssaolnika krungkhxnsaetntionepilodnlxminpi kh s 1453 odykxngthphxxtotmn phvsphakhm kh s 1453 ckrwrrdiibaesnithnktxngphayaephaekckrwrrdixxtotmnkhxngchawetirk aelathukrwmepnswnhnungkhxngckrwrrdixxtotmninthisud ckrwrrdiormntawnxxkhruxckrwrrdiibaesnithn klmslaylng ckrwrrdiibaesnithnnnrksawththrrmkhxngormnaelawththrrmkrik epnrayaewla 1123 pi tngaetpi kh s 330 1453 ckrphrrdikhxnsaetntinthi 11 ckrphrrdixngkhsudthaykhxngckrwrrdiormn khrxngrachy kh s 1449 1453 karlmslaykhxngckrwrrdiibaesnithn ekidkhunhlngcakthikrungkhxnsaetntionepilthukyudodychawxxtotmnetirk inpi kh s 1453 hlngcakkrungkhxnsaetntionepilaetkkidthukepliynchuxihmepnxistnbulmacnthungpccubn aelainthangprawtisastryngidthuxwakarsinsudkhxngckrwrrdiibaesnithnepnthisinsudkhxngyukhklanginyuorpxangxing aekikh bthkhwamekiywkbprawtisastrniyngepnokhrng khunsamarthchwywikiphiediyidodyephimkhxmul duephimthi sthaniyxy prawtisastrekhathungcak https th wikipedia org w index php title ckrwrrdiibaesnithn amp oldid 9474281, wikipedia, วิกิ หนังสือ, หนังสือ, ห้องสมุด,

บทความ

, อ่าน, ดาวน์โหลด, ฟรี, ดาวน์โหลดฟรี, mp3, วิดีโอ, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, รูปภาพ, เพลง, เพลง, หนัง, หนังสือ, เกม, เกม