fbpx
วิกิพีเดีย

กรมพระราชวังบวรสถานมงคล

กรมพระราชวังบวรสถานมงคล แต่เรียกกันเป็นสามัญว่าวังหน้า เป็นตำแหน่งที่พระมหากษัตริย์สยามทรงสถาปนาขึ้นสำหรับพระมหาอุปราช และมีฐานะเป็นองค์รัชทายาทผู้มีสิทธิ์ที่จะขึ้นครองราชสมบัติต่อไป

กรมพระราชวังบวรสถานมงคล
ที่พำนักพระราชวังบวรสถานมงคล
ผู้แต่งตั้งพระมหากษัตริย์สยาม
วาระตลอดพระชนม์ชีพ
ผู้ประเดิมตำแหน่งพระเอกสัตราชพระมหาอุปราช
สถาปนาพ.ศ. 1981
คนสุดท้ายกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ
ยกเลิกพ.ศ. 2428
ตำแหน่งที่มาแทนสยามมกุฎราชกุมาร

ตำแหน่งพระมหาอุปราชปรากฏครั้งแรกในรัชสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ต่อมาสมเด็จพระเพทราชาจึงเปลี่ยนชื่อเป็น "กรมพระราชวังบวรสถานมงคล" ภายหลังจากการเสด็จทิวงคตของกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้เลิกธรรมเนียมตั้งพระมหาอุปราช แล้วทรงสถาปนาสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ ขึ้นเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชแทน

เนื้อหา

ในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนต้นยังไม่การการแต่งตั้งตำแหน่งพระมหาอุปราช เพียงแต่มีแต่งตั้งเจ้านายเพื่อไปครองเมืองต่าง ๆ เท่านั้น เช่น สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2 โปรดให้สมเด็จพระราเมศวรเจ้าพระราชโอรสไปครองเมืองพิษณุโลกในปี พ.ศ. 1981 เมื่อสมเด็จพระราเมศวรเจ้าเสวยราชสมบัติทรงพระนามว่าสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ จึงโปรดให้สถาปนาสมเด็จพระเชษฐาธิราชเจ้าที่เพิ่งลาผนวชเป็นพระมหาอุปราชเป็นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2028

ตำแหน่งพระมหาอุปราชยิ่งเด่นชัดยิ่งขึ้นอีกในรัชสมัยสมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราช เมื่อสมเด็จพระนเรศวรมหาราชเสด็จไปครองเมืองพิษณุโลก สมเด็จพระมหาธรรมราชาทรงสร้าง "พระราชวังจันทรเกษม" ขึ้นที่หน้าพระราชวังหลวงเพื่อเป็นที่ประทับของสมเด็จพระนเรศวรเวลาเสด็จมายังกรุงศรีอยุธยา จึงเป็นที่มาของคำว่า "วังหน้า" ต่อมา เมื่อสมเด็จพระนเรศวรขึ้นครองราชย์ โปรดเกล้า ฯ ให้สถาปนาสมเด็จพระเอกาทศรถ สมเด็จพระอนุชาธิราชเป็นที่พระมหาอุปราช รับพระราชโองการ มีพระเกียรติยศเสมอพระเจ้าแผ่นดิน

ในรัชสมัยสมเด็จพระเพทราชา ได้โปรดเกล้าฯ สถาปนาหลวงสรศักดิ์พระราชโอรสบุญธรรมเป็นพระมหาอุปราช ประทับ ณ วังหน้า พร้อมทั้งบัญญัติศัพท์นามสังกัดวังหน้าว่า "กรมพระราชวังบวรสถานมงคล" นอกจากนี้ยังโปรดเกล้าฯ สถาปนานายจบคชประสิทธิ์ให้ดำรงพระยศเป็นวังหลัง พระราชทานวังหลังเป็นที่ประทับ พร้อมทั้งบัญญัติศัพท์นามวังหลังว่า "กรมพระราชวังบวรสถานพิมุข" เป็นครั้งแรก

ในสมัยกรุงธนบุรีไม่มีความแตกต่างจากสมัยอยุธยา

ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ไม่มีความแตกต่างจากสมัยอยุธยาเท่าไรนัก กรมพระราชวังบวรสถานมงคลจะประทับอยู่ที่พระราชวังบวรสถานมงคลมาโดยตลอด

หลังจากการเสด็จทิวงคตของกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวไม่ได้ทรงแต่งตั้งผู้ใดขึ้นดำรงตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานมงคลอีก จนกระทั่ง พ.ศ. 2429 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ ขึ้นเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร ซึ่งเป็นพระองค์แรกที่ทรงดำรงตำแหน่งสยามมกุฎราชกุมาร ทำให้ตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานมงคลถูกยกเลิกตั้งแต่นั้นมา

อนึ่ง สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก ทรงพระฐานันดรศักดิ์เสมอด้วยสมเด็จพระบวรราชเจ้าในพระบรมราชวงศ์แห่งกรุงรัตนโกสินทร์

พระบัณฑูร คือ คำสั่งของพระมหาอุปราช มาจากภาษาเขมร แปลว่า "สั่ง" สำหรับคำสั่งของพระมหากษัตริย์นั้นใช้คำว่า "พระราชโองการ" ในการสถาปนาพระมหาอุปราชตั้งแต่อดีตนั้น มักเรียกว่า "วังหน้ารับพระบัณฑูร"

ส่วน "วังหน้ารับ (บวร) ราชโองการ" นั้น เป็นพระมหาอุปราชที่พระมหากษัตริย์ทรงสถาปนาขึ้นเป็นพระเจ้าแผ่นดินพระองค์ที่ 2 เสมอกับพระองค์ มีเพียง 2 พระองค์ ได้แก่

พระมหาอุปราช พระมหากษัตริย์ ความสัมพันธ์ ระยะเวลา ครองราชสมบัติ หรือ สวรรคต
สมัยอยุธยา
ราชวงศ์สุพรรณภูมิ
พระเอกสัตราชพระมหาอุปราช สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 3 พระอนุชา พ.ศ. 2031 — พ.ศ. 2034 เป็นสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2
พระอาทิตยวงศ์ สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 พระราชโอรส พ.ศ. 2069 — พ.ศ. 2072 เป็นสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 4
มหาอุปราช (จัน) ขุนวรวงศาธิราช พระอนุชา พ.ศ. 2091 (42 วัน) ถูกลอบปลงพระชนม์
ราชวงศ์สุโขทัย
สมเด็จพระนเรศวร สมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราช พระราชโอรส พ.ศ. 2114 — พ.ศ. 2133 เป็นสมเด็จพระนเรศวรมหาราช
สมเด็จพระเอกาทศรถ สมเด็จพระนเรศวรมหาราช พระอนุชา พ.ศ. 2133 — พ.ศ. 2148 เป็นสมเด็จพระเอกาทศรถ
เจ้าฟ้าสุทัศน์ สมเด็จพระเอกาทศรถ พระราชโอรส พ.ศ. 2148 — พ.ศ. 2153 สวรรคต
ราชวงศ์ปราสาททอง
สมเด็จพระนารายณ์ สมเด็จพระศรีสุธรรมราชา พระภาติยะ พ.ศ. 2199 (2 เดือน 17 วัน) เป็น สมเด็จพระนารายณ์มหาราช
ราชวงศ์บ้านพลูหลวง
หลวงสรศักดิ์ สมเด็จพระเพทราชา พระราชโอรส พ.ศ. 2231 — พ.ศ. 2246 เป็น สมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 8
เจ้าฟ้าเพชร พระบัณฑูรใหญ่ สมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 8 พระราชโอรส พ.ศ. 2246 — พ.ศ. 2251 เป็น สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวท้ายสระ
เจ้าฟ้าพร พระบัณฑูรน้อย สมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 8 พระราชโอรส พ.ศ. 2246 — พ.ศ. 2251 ไม่ได้สืบราชสมบัติต่อ
เจ้าฟ้าพร กรมพระราชวังบวรสถานมงคล สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวท้ายสระ พระอนุชา พ.ศ. 2251 — พ.ศ. 2275 เป็น สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ
เจ้าฟ้ากรมขุนเสนาพิทักษ์ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ พระราชโอรส พ.ศ. 2284 — พ.ศ. 2289 สวรรคต
เจ้าฟ้ากรมขุนพรพินิต สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ พระราชโอรส พ.ศ. 2300 — พ.ศ. 2301 เป็น สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร
สมัยกรุงธนบุรี
เจ้าฟ้ากรมขุนอินทรพิทักษ์ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช พระราชโอรส ไม่ทราบปี — พ.ศ. 2325 สำเร็จโทษ
สมัยรัตนโกสินทร์
ราชวงศ์จักรี
สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช พระอนุชา พ.ศ. 2325 - พ.ศ. 2346 สวรรคต
สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทร พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช พระราชโอรส พ.ศ. 2349 - พ.ศ. 2352 เป็น พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย พระอนุชา พ.ศ. 2352 - พ.ศ. 2360 สวรรคต
สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระปิตุลา พ.ศ. 2367 - พ.ศ. 2375 สวรรคต
พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระอนุชา พ.ศ. 2394 - พ.ศ. 2408 สวรรคต
กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระภาดา พ.ศ. 2411 - พ.ศ. 2428 ทิวงคต
เชิงอรรถ
  1. ราชกิจจานุเบกษา, , เล่ม ๘๗, ตอน ๕๒, ๑๒ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๑๓, ฉบับพิเศษ หน้า ๑
  2. พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 395
  3. พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 400
  4. พระราชวังบวรสถานมงคล (วังหน้า), หน้า 20
  5. พระราชวังบวรสถานมงคล (วังหน้า), หน้า 24
  6. จุลลดา ภักดีภูมินทร์, , สกุลไทย, ฉบับที่ 2435, ปีที่ 47, 19 มิถุนายน 2544
  7. จุลลดา ภักดีภูมินทร์, , สกุลไทย, ฉบับที่ 2739, ปีที่ 53, 17 เมษายน 2550
บรรณานุกรม
  • กรมศิลปากร. พระราชวังบวรสถานมงคล (วังหน้า). นนทบุรี : รุ่งศิลป์การพิมพ์, 2558. 127 หน้า. ISBN 978-616-283-232-1
  • ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา. ตำนานวังน่า. พระนคร : โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, 2462. [พิมพ์แจกในงานศพนางสุ่น ชาติโอสถ ปีมะแม พ.ศ. 2462]
  • ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา. . กรุงเทพฯ : คลังวิทยา, 2494. 359 หน้า.
  • พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น. นนทบุรี : ศรีปัญญา, 2553. 800 หน้า. ISBN 978-616-7146-08-9


กรมพระราชวังบวรสถานมงคล
กรมพระราชว, งบวรสถานมงคล, ภาษาอ, เฝ, าด, แก, ไข, แต, เร, ยกก, นเป, นสาม, ญว, าว, งหน, เป, นตำแหน, งท, พระมหากษ, ตร, สยามทรงสถาปนาข, นสำหร, บพระมหาอ, ปราช, และม, ฐานะเป, นองค, ชทายาทผ, ทธ, จะข, นครองราชสมบ, อไปกรมพระราชว, งบวรว, ไชยชาญ, พระองค, ดท, าย, พำน, กพร. krmphrarachwngbwrsthanmngkhl phasaxun efadu aekikh krmphrarachwngbwrsthanmngkhl aeteriykknepnsamywawnghna epntaaehnngthiphramhakstriysyamthrngsthapnakhunsahrbphramhaxuprach aelamithanaepnxngkhrchthayathphumisiththithicakhunkhrxngrachsmbtitxipkrmphrarachwngbwrsthanmngkhlkrmphrarachwngbwrwiichychay phraxngkhsudthay thiphankphrarachwngbwrsthanmngkhlphuaetngtngphramhakstriysyamwaratlxdphrachnmchiphphupraedimtaaehnngphraexkstrachphramhaxuprachsthapnaph s 1981khnsudthaykrmphrarachwngbwrwiichychayykelikph s 2428taaehnngthimaaethnsyammkudrachkumar taaehnngphramhaxuprachpraktkhrngaerkinrchsmysmedcphrabrmitrolknath txmasmedcphraephthrachacungepliynchuxepn krmphrarachwngbwrsthanmngkhl phayhlngcakkaresdcthiwngkhtkhxngkrmphrarachwngbwrwiichychay phrabathsmedcphraculcxmeklaecaxyuhwoprdihelikthrrmeniymtngphramhaxuprach aelwthrngsthapnasmedcphraecalukyaethx ecafamhawchirunhis khunepnsmedcphrabrmoxrsathirachaethn 1 enuxha 1 smykrungsrixyuthya 2 smykrungthnburi 3 smykrungrtnoksinthr 4 phrabnthur 5 rayphranamphramhaxuprachaelakrmphrarachwngbwrsthanmngkhl 6 xangxingsmykrungsrixyuthyainsmykrungsrixyuthyatxntnyngimkarkaraetngtngtaaehnngphramhaxuprach ephiyngaetmiaetngtngecanayephuxipkhrxngemuxngtang ethann echn smedcphrabrmrachathirachthi 2 oprdihsmedcphraraemswrecaphrarachoxrsipkhrxngemuxngphisnuolkinpi ph s 1981 2 emuxsmedcphraraemswrecaeswyrachsmbtithrngphranamwasmedcphrabrmitrolknath cungoprdihsthapnasmedcphraechsthathirachecathiephinglaphnwchepnphramhaxuprachepnkhrngaerkinpi ph s 2028 3 taaehnngphramhaxuprachyingednchdyingkhunxikinrchsmysmedcphramhathrrmrachathirach emuxsmedcphranerswrmharachesdcipkhrxngemuxngphisnuolk smedcphramhathrrmrachathrngsrang phrarachwngcnthreksm khunthihnaphrarachwnghlwngephuxepnthiprathbkhxngsmedcphranerswrewlaesdcmayngkrungsrixyuthya cungepnthimakhxngkhawa wnghna txma emuxsmedcphranerswrkhunkhrxngrachy oprdekla ihsthapnasmedcphraexkathsrth smedcphraxnuchathirachepnthiphramhaxuprach rbphrarachoxngkar miphraekiyrtiysesmxphraecaaephndin 4 inrchsmysmedcphraephthracha idoprdekla sthapnahlwngsrskdiphrarachoxrsbuythrrmepnphramhaxuprach prathb n wnghna phrxmthngbyytisphthnamsngkdwnghnawa krmphrarachwngbwrsthanmngkhl nxkcakniyngoprdekla sthapnanaycbkhchprasiththiihdarngphraysepnwnghlng phrarachthanwnghlngepnthiprathb phrxmthngbyytisphthnamwnghlngwa krmphrarachwngbwrsthanphimukh epnkhrngaerk 5 smykrungthnburiinsmykrungthnburiimmikhwamaetktangcaksmyxyuthyasmykrungrtnoksinthrinsmykrungrtnoksinthrimmikhwamaetktangcaksmyxyuthyaethairnk krmphrarachwngbwrsthanmngkhlcaprathbxyuthiphrarachwngbwrsthanmngkhlmaodytlxd hlngcakkaresdcthiwngkhtkhxngkrmphrarachwngbwrwiichychay phrabathsmedcphraculcxmeklaecaxyuhwimidthrngaetngtngphuidkhundarngtaaehnngkrmphrarachwngbwrsthanmngkhlxik cnkrathng ph s 2429 cungthrngphrakrunaoprdekla sthapnasmedcphraecalukyaethx ecafamhawchirunhis khunepnsmedcphrabrmoxrsathirach ecafamhawchirunhis syammkudrachkumar sungepnphraxngkhaerkthithrngdarngtaaehnngsyammkudrachkumar thaihtaaehnngkrmphrarachwngbwrsthanmngkhlthukykeliktngaetnnma xnung smedcphramhitlathiebsr xdulyedchwikrm phrabrmrachchnk thrngphrathanndrskdiesmxdwysmedcphrabwrrachecainphrabrmrachwngsaehngkrungrtnoksinthr 1 phrabnthurphrabnthur khux khasngkhxngphramhaxuprach macakphasaekhmr aeplwa sng sahrbkhasngkhxngphramhakstriynnichkhawa phrarachoxngkar inkarsthapnaphramhaxuprachtngaetxditnn mkeriykwa wnghnarbphrabnthur swn wnghnarb bwr rachoxngkar nn epnphramhaxuprachthiphramhakstriythrngsthapnakhunepnphraecaaephndinphraxngkhthi 2 esmxkbphraxngkh miephiyng 2 phraxngkh idaek smedcphraexkathsrth phraxnuchakhxngsmedcphranerswrmharach phrabathsmedcphrapineklaecaxyuhw phraxnuchakhxngphrabathsmedcphracxmeklaecaxyuhw 6 7 rayphranamphramhaxuprachaelakrmphrarachwngbwrsthanmngkhlphramhaxuprach phramhakstriy khwamsmphnth rayaewla khrxngrachsmbti hrux swrrkhtsmyxyuthyarachwngssuphrrnphumiphraexkstrachphramhaxuprach smedcphrabrmrachathirachthi 3 phraxnucha ph s 2031 ph s 2034 epnsmedcphraramathibdithi 2phraxathitywngs smedcphraramathibdithi 2 phrarachoxrs ph s 2069 ph s 2072 epnsmedcphrabrmrachathirachthi 4mhaxuprach cn khunwrwngsathirach phraxnucha ph s 2091 42 wn thuklxbplngphrachnmrachwngssuokhthysmedcphranerswr smedcphramhathrrmrachathirach phrarachoxrs ph s 2114 ph s 2133 epnsmedcphranerswrmharachsmedcphraexkathsrth smedcphranerswrmharach phraxnucha ph s 2133 ph s 2148 epnsmedcphraexkathsrthecafasuthsn smedcphraexkathsrth phrarachoxrs ph s 2148 ph s 2153 swrrkhtrachwngsprasaththxngsmedcphranarayn smedcphrasrisuthrrmracha phraphatiya ph s 2199 2 eduxn 17 wn epn smedcphranaraynmharachrachwngsbanphluhlwnghlwngsrskdi smedcphraephthracha phrarachoxrs ph s 2231 ph s 2246 epn smedcphrasrrephchythi 8ecafaephchr phrabnthurihy smedcphrasrrephchythi 8 phrarachoxrs ph s 2246 ph s 2251 epn smedcphraecaxyuhwthaysraecafaphr phrabnthurnxy smedcphrasrrephchythi 8 phrarachoxrs ph s 2246 ph s 2251 imidsubrachsmbtitxecafaphr krmphrarachwngbwrsthanmngkhl smedcphraecaxyuhwthaysra phraxnucha ph s 2251 ph s 2275 epn smedcphraecaxyuhwbrmoksecafakrmkhunesnaphithks smedcphraecaxyuhwbrmoks phrarachoxrs ph s 2284 ph s 2289 swrrkhtecafakrmkhunphrphinit smedcphraecaxyuhwbrmoks phrarachoxrs ph s 2300 ph s 2301 epn smedcphraecaxuthumphrsmykrungthnburiecafakrmkhunxinthrphithks smedcphraecataksinmharach phrarachoxrs imthrabpi ph s 2325 saercothssmyrtnoksinthrrachwngsckrismedcphrabwrrachecamhasursinghnath phrabathsmedcphraphuththyxdfaculaolkmharach phraxnucha ph s 2325 ph s 2346 swrrkhtsmedcphraecalukyaethx ecafakrmhlwngxisrsunthr phrabathsmedcphraphuththyxdfaculaolkmharach phrarachoxrs ph s 2349 ph s 2352 epn phrabathsmedcphraphuththelishlanphalysmedcphrabwrrachecamhaesnanurks phrabathsmedcphraphuththelishlanphaly phraxnucha ph s 2352 ph s 2360 swrrkhtsmedcphrabwrrachecamhaskdiphlesph phrabathsmedcphranngeklaecaxyuhw phrapitula ph s 2367 ph s 2375 swrrkhtphrabathsmedcphrapineklaecaxyuhw phrabathsmedcphracxmeklaecaxyuhw phraxnucha ph s 2394 ph s 2408 swrrkhtkrmphrarachwngbwrwiichychay phrabathsmedcphraculcxmeklaecaxyuhw phraphada 8 ph s 2411 ph s 2428 thiwngkhtxangxingechingxrrth 1 0 1 1 rachkiccanuebksa prakasechlimphranamaphiithy smedcphrabrmrachchnk aela smedcphrabrmrachchnni elm 87 txn 52 12 mithunayn ph s 2513 chbbphiess hna 1 phrarachphngsawdarkrungsrixyuthya chbbphncnthnumas ecim aelaexksarxun hna 395 phrarachphngsawdarkrungsrixyuthya chbbphncnthnumas ecim aelaexksarxun hna 400 phrarachwngbwrsthanmngkhl wnghna hna 20 phrarachwngbwrsthanmngkhl wnghna hna 24 cullda phkdiphuminthr phrabnthur skulithy chbbthi 2435 pithi 47 19 mithunayn 2544 cullda phkdiphuminthr wnghnarbphrabnthur aela wnghnarbrachoxngkar skulithy chbbthi 2739 pithi 53 17 emsayn 2550 http www gotoknow org posts 217707 brrnanukrmkrmsilpakr phrarachwngbwrsthanmngkhl wnghna nnthburi rungsilpkarphimph 2558 127 hna ISBN 978 616 283 232 1 darngrachanuphaph smedcphraecabrmwngsethx krmphraya tananwngna phrankhr orngphimphosphnphiphrrththnakr 2462 phimphaeckinngansphnangsun chatioxsth pimaaem ph s 2462 darngrachanuphaph smedcphraecabrmwngsethx krmphraya prachumphraniphnth phakh 2 krungethph khlngwithya 2494 359 hna phrarachphngsawdarkrungsrixyuthya chbbphncnthnumas ecim aelaexksarxun nnthburi sripyya 2553 800 hna ISBN 978 616 7146 08 9ekhathungcak https th wikipedia org w index php title krmphrarachwngbwrsthanmngkhl amp oldid 9230848, wikipedia, วิกิ หนังสือ, หนังสือ, ห้องสมุด,

บทความ

, อ่าน, ดาวน์โหลด, ฟรี, ดาวน์โหลดฟรี, mp3, วิดีโอ, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, รูปภาพ, เพลง, เพลง, หนัง, หนังสือ, เกม, เกม